UKŁAD WYDALNICZY

Wydalanie – usuwanie toksycznych i szkodliwych, zbędnych metabolitów.

Wydalanie to:

- pozbywanie się CO₂ przez płuca

-  usuwanie szkodliwych barwników żółciowych (bilirubina, biliwerdyna) wydalane są z kałem przez układ pokarmowy.

-  urobilinogen – wydalany z moczem

- pot (woda + amoniak + NaCl + mocznik) – wydalany przez skórę

- wydalanie azotowych metabolitów

Wydalanie azotowych metabolitów :

- amoniak – tworzony jest w wątrobie w procesie dezaminacji aminokwasów.

- mocznik – powstaje w cyklu mocznikowym

Podział zwierząt na:

    ·         Amonioteliczne – zwierzęta, które żyją w wodzie i nie cierpią nigdy na jej brak, wydalają amoniak. Amoniak jest bardzo toksyczny – wydalany jest w postaci bardzo rozcieńczonej, z dużą ilością wody.

    ·         Ureoteliczne – zwierzęta, które żyją na lądzie, tymczasowo mogą cierpieć na brak wody. Przetwarzają amoniak na trochę mniej toksyczny mocznik. Może on być wydalany z mniejszą ilością wody. (ssaki, człowiek, płazy, dżdżownica)

    ·         Urykoteliczne – przetwarzają amoniak na kwas moczowy – najmniej toksyczny. Prowadzą najoszczędniejszą gospodarkę wodną. Kwas moczowy może być wydalany prawie bez wody, bardzo łatwo krystalizuje i wytrąca się w postaci kryształów. Na przetworzenie amoniaku w kwas moczowy potrzeba dużo energii, dlatego gady, które ponownie weszły do wody wydalają amoniak, np. krokodyl. Urykoteliczne są: ptaki (bo chcą być lżejsze), gady (bo mają mało wody), owady, pajęczaki, ślimaki lądowe.

Cykl mocznikowy

Nazywany również małym cyklem Krebsa, też odkrył go Krebs. Zachodzi w mitochondriach komórek wątroby. Jest to proces anaboliczny

   1.       Z amoniaku i CO₂ powstaje karbamylofosforan

NH₃ + CO₂ - - > defosforylacja - - > karbamylofosforan

   2.       Karbamylofosforan przyłącza się do ornityny (aminokwas niebiałkowy) i powstaje cytrulina (niebiałkowy aminokwas)

   3.       Do cytrulina przyłącza się jeszcze jeden amoniak (pochodzący z asparaginianu) i powstaje argininobursztynian (kwas argininobursztynowy)

   4.       Argininobursztynian rozpada się na argininę i fumaran (kwas fumaranowy).

   5.       Od argininy odłącza się cząsteczka mocznika i tworzy się ornityna.

Mocznik dociera z krwią do nerek

Elementy układu wydalniczego:

- nerki – produkcja moczu

- moczowody – nimi mocz spływa do pęcherza moczowego

- pęcherz moczowy – gromadzi mocz

- cewka moczowa – usuwa mocz na zewnątrz

NERKA

Ludzka nerka jest narządem parzystym, kształtu fasolowatego. Waga nerki 120 – 200 g. U mężczyzn jest większa. Wysokość nerki wynosi 10 – 12 cm, szerokość 6 -7 cm . Jest narządem płaskim o grubości 3- 4 cm . Nerka składa się z 2 części: kory i rdzenia nerki.

Rdzeń nerki – tworzą go piramidy nerkowe zwrócone szerszą częścią do wewnątrz. Piramidy nerkowe wnikają do kielichów nerkowych mniejszych, a te łączą się w kielichy nerkowe większe, a te łączą się w miedniczkę , a miedniczka przechodzi w moczowód. Fragmenty kory odgradzające piramidy to słupy nerkowe.  

Nefron – jednostka funkcjonalna nerki. W nerce jest od 1,5 do 2 mln nefronów. W nefronie powstaje mocz. Pierwszy element nefronu to ciałko nerkowe (kłębek naczyń krwionośnych – kłębek nerkowy, kłębek Malpighiego). Tętniczka doprowadzająca ma większą średnicę. Na kłębuszku znajdują się 2 warstwy nabłonka płaskiego, a przestrzeń między warstwami nabłonka to torebka Bowmana. Od ciałka nerkowego odchodzi kanalik kręty I rzędowy – proksymalny. Następnie znajduje się pętla Henlego. Następnie kanalik kręty II rzędu – dystalny, uchodzi do kanalika zbiorczego. Ostatni element to ujście licznych nefronów.

Powstawanie moczu:

     1.       Filtracja – zjawisko fizyczne nie wymagające energii, polega na wyciskaniu do torebki Bowmana części osocz krwi – 20%. Filtracji sprzyja bardzo wysokie ciśnienie krwi panujące w naczyniach włosowatych kłębuszka nerkowego (tętniczka doprowadzająca jest grubsza i ściany torebki Bowmana są bardzo cienkie). W czasie filtracji nie powinny przejść krwinki i wielkocząsteczkowe białka. Powstały przesącz to mocz pierwotny, ma identyczny skład jak osocze krwi (H₂O, CO­­₂, glukoza, witaminy, hormony, amoniak, mocznik, kationy)

     2.        Resorpcja – drugi etap rozpoczyna się od kanalika krętego I rzędu. Jest to resorpcja zwrotna obowiązkowa. Resorpcja, czyli zwrotne wchłanianie wszystkich składników moczu pierwotnego które organizm zna i są mu potrzebne (woda, część jonów, glukoza, witaminy, hormony). Resorpcja zwrotna to transport aktywny zachodzący przy udziale nośników, a nośniki to te cząstki które rozpoznają daną substancje i resorbują ją z powrotem do krwi. Nośniki są dla wszystkich substancji poza tymi które są nam zbędne. Nie ma nośnika dla mocznika, amoniaku, kwasu moczowego, dlatego są wydalane. Im kanalik wydalniczy jest dłuższy tym resorpcja dokładniejsza, bo jest na nią więcej czasu.

Pętla Henlego to miejsce zagęszczania moczu – miejsce resorpcji wody do krwi. Zagęszczanie moczu następuje w ramieniu zstępującym pętli Henlego. Wchłanianiem wody do krwi kieruje hormon ADH – antydiuretyczny (wazopresyna) tworzony przed podgórze, a magazynowany w tylnym płacie przysadki mózgowej i stamtąd jest uwalniany –przyśpiesza zwrotne wchłanianie wody.

Niedobór hormonu jest przyczyną moczówki prostej – nadmierna utrata wody z moczem.

W kanaliku krętym II rzędowym zachodzi dalsza resorpcja – nadobowiązkowa, a w pobliżu kanalika zbiorczego ma miejsce sekrecja.

     3.       Sekrecja – polega na usuwaniu z naczyń krwionośnych oplatających kanalik wydalniczy substancji szkodliwych takich jak: leki, nadmiar kationów wodorowych, barwniki pokarmowe np. antocyjany.

Na końcu kanalika wydalniczego mamy kanalik zbiorczy, uchodzą tam liczne nefrony. W kanaliku zbiorczym może zachodzić zwrotna resorpcja wody, czyli zagęszczanie.

Ilość wydalanego moczu zależy od ilości wody w nim zawartej.

1,5 l – ilość moczu tworzonego w ciągu doby (około 1% moczy pierwotnego)

150 – 180 l – ilość moczu pierwotnego tworzonego przez nerki .

Przy tak dużej filtracji człowiekowi wystarcza jedna nerka.

Parametry moczu:

    ·         1,5l/dobę

    ·         pH : 4 – 7,5 (gdy pH przekracza 7 oznacza to, że źle się dzieje)

    ·         barwa – słomkowa, przez urobilinogen

    ·         W moczu nie powinno wyć: bilirubiny, glukozy, białek, kreatyniny, ciał ketonowych i bakterii (pojedyncze, nieliczne krwinki i bakterie nie świadczą o chorobie)

Cukromocz – stan, gdy w moczu jest glukoza i zwykle świadczy o cukrzycy.

Białko nie powinno występować w moczu, jeśli jest to świadczy o bakteryjnej chorobie nerek - choroba białkomocz.

W moczu powinny się znajdować: woda, mocznik 1-2%, niewielkie ilości amoniaku, kwas moczowy (powstaje w wątrobie z puryn)

Dobowy bilans wodny człowieka:

Wprowadzane	Wydalane
1200 cm3 – napoje 1000 cm3 – pokarm 300 cm3 – z przemian metabolicznych np. z oddychania, syntezy białek	1500 cm3 – mocz 500 cm3 – skóra 400 cm3 – płuca 100 cm3 – z kałem z układu pokarmowego
2500 cm3 (2,5l) – powinno się wprowadzić płynów	2500 cm3 – powinno być wydalone

Sztuczna nerka

Gdy nerki są chore człowiek musi być poddawany dializom.

Dializa (sztuczna nerka ) – człowiek ma zrobioną chirurgicznie przetokę (jest to stałe wejście do naczynia krwionośnego; przetoka polega na stałym otwarciu 2 naczyń – jednego by krew z niego wypływała, drugiego, by krew do niego wracała).Sztuczna nerka jest to system cienkich przewodów z błony półprzepuszczalnej które funkcjonują jak ściana naczyń krwionośnych. Sieć przewodów zanurzona jest w płynie dializacyjnym. Z przewodów do płynu dializacyjnego przechodzą szkodliwe metabolity i woda. 

UKŁAD LIMFATYCZNY I ODPORNOŚĆ

Na układ limfatyczny składają się:

    ·         Limfa (chłonka)

    ·         Przewody limfatyczne (naczynia limfatyczne)

    ·         Węzły chłonne (węzły limfatyczne)

    ·         Grudki chłonne

    ·         Śledziona i grasica

Limfa (chłonka ) – bezbarwny płyn, bo składa się z osocza i leukocytów (głównie limfocytów). Osocze limfy ma taki skład jak osocze krwi, bo jest przesączonym osoczem krwi do przestrzeni międzykomórkowych z włosowatych naczyń krwionośnych. Z przestrzeni międzykomórkowych wnika do naczyń limfatycznych, bo jest to układ otwarty.

Kiedy limfa płynie przez narządy limfo poetyczne (śledziona, grasica, węzły chłonne – tam produkowane są białe krwinki) wyposaża się w leukocyty – limfocyty (granulocyty w szpiku, limfocyty poza szpikiem –śledziona, grasica, grudki chłonne).

Limfa płynie zawsze w kierunku serca. Naczynia limfatyczne łączą się z żyłami dużego obiegu krwi i w okolicach serca krew miesza się z limfą.

Funkcje:

- odpornościowa – pełni funkcję obronną i w tej roli wspomaga krew

- wspomaga krew w funkcji transportowej

Odporność – zdolność organizmu do obrony przed patogenami

Proces dotyczy także roślin:

- kutykula- bierna

- ściana komórkowa – bierna

- fitoncydy – lotne wydzieliny substancji; wydzielane przez czosnek, cebulę, chrzan. Mają one właściwości bakteriobójcze.

Nieswoista – taka sama dla każdego rodzaju patogenu – czynnik chorobotwórczy = antygen – każde ciało obce, w którego skład wchodzi białko, kwas nukleinowy lub melacukier

    ·         Odporność komórkowa – pierwsza linia obrony

- stanowią ją leukocyty o właściwościach fagocytowania i pochłaniania bakterii i wirusów. Zdolności te mają granulocyty (neutrofile i eozynofile) oraz monocyty. Są to makrofagi.

- należą tu wydzieliny narządów, np. sok żołądkowy – HCl

- lizosomy – powodują lizę (rozpad ścian komórek bakteryjnych ). Są we łzach, ślinie, soku żołądkowym, pocie.

- kichanie, kaszel, łzawienie oka

Swoista – inna odpowiedź na każdy rodzaj patogenu (antygenu). Nabywamy ją w ciągu życia i zawsze związana jest z przeciwciałami – humoralna.

    ·         Czynna – gdy sami ją wytworzyliśmy, gdy sami tworzyliśmy przeciwciała w odpowiedzi na pojawienie się patogenu.

- naturalna – patogen wnika w sposób na naturalny – zaraziliśmy się i zachorowaliśmy i uzyskaliśmy odporność.

- sztuczna – gdy podano nam je w formie szczepionki

Jest długotrwała, bo oprócz przeciwciał powstają też komórki pamięci.

    ·         Bierna – gdy otrzymujemy gotowe przeciwciała, są one podawane przez matkę dzieciom – przenikają przez łożysko (po porodzie na kilka tygodni po urodzeniu mają odporność od matki) w pierwszym mleku matki są przeciwciała.

- sztuczna – gdy wstrzykujemy gotowe przeciwciała żeby nie dopuścić do rozwoju, bo podejrzewamy, że zarazek znalazł się w nas. Można przeciwciała podać w postaci surowicy z gotowymi przeciwciałami (surowica przeciw tężcowa i przeciw wściekliźnie). Przeciwciała wiążą patogen, a potem rozkładają go całkowicie.

- naturalna – od matki

Krótkotrwała, bo nie powstają komórki pamięci, pomagają tylko w danym momencie.

Przebieg reakcji odpornościowej:

Do organizmu wnika intruz (bakteria lub wirus). Otacza go makrofag. Rozkłada go i na podstawie jego składu chemicznego wie co to za rodzaj. Informuje limfocyt T – pomocniczy. Pobudzają one limfocyty B przez specjalne białka interleukiny. Limfocyty B szybko rosną i potem bardzo intensywnie się dzielą (proliferują). Różnicują się na 2 grupy:

    ·         Komórki plazmatyczne (plazmocyty) – liczne i większe. Odpowiadają za tworzenie przeciwciał. Powstają w nich przeciwciała, czyli białka o dużych cząsteczkach. Na jednym końcu jest miejsce rozpoznawane przez antygen. Każdy rodzaj przeciwciała ma inaczej zbudowane to miejsce, bo rozpoznaje inny antygen. Przeciwciała rozpływają się z krwią po całym organizmie. Wychwytują komórki patogenu, czyli komórki chorobotwórcze, wiążą je, przyczepiając się do nich tym końcem. Do jednego patogenu może przyczepić się kilka przeciwciał . Od tego momentu powstaje kompleks antygen – przeciwciało. Patogen przestaje się mnożyć w naszym organizmie, a po pewnym czasie cały kompleks ulega zniszczeniu – dezaktywacji.

    ·         Komórki pamięci – mniejsze i mniej liczne. Mają w sobie zapisany portret genetyczny drobnoustroju. W sytuacji gdy pojawi się taki sam drobnoustrój po raz kolejny szybko jest rozpoznawany przez komórki pamięci, które szybko się dzielą i dają początek nowym komórkom pamięci i nowym komórkom plazmatycznym. Będzie to wtórna odpowiedź immunologiczna, bo patogen pojawia się po raz kolejny.

Różnica między pierwotną i wtórną odpowiedzią immunologiczna:

- wolniej rośnie ilość przeciwciał w pierwotnej  

- we wtórnej jest więcej przeciwciał, ich wysoki poziom utrzymuje się w organizmie dłużej i wolniej spada ich ilość.

Wirusy grypy i HIV mutują tak często, że nie są rozpoznawane przez komórki pamięci.

Dla niektórych drobnoustrojów jest dłuższa lub krótsza odporność

Szczepienia obowiązkowe

    ·         Przeciw wirusowe

- Heinego – Mediny  (wirus polio) – dotyczy układu nerwowego (szczepionka do picia)

- odra

- żółtaczka

- grypa

    ·         Przeciw bakteryjne:

- gruźlica (prątek Kocha) – kilka razy, jest to pierwsze szczepienie w życiu człowieka

- tężec

- błonica (dyfteryt)

- krztusiec (koklusz)

Wirus HIV i choroba AIDS

AIDS – zespół nabytego upośledzenia odporności

Pasożytuje tylko w limfocytach T – niszczą je i obniżają odporność. Nosiciel HIV nie choruje na AIDS tylko jest nieodporny na różne wirusy i bakterie.

HIV należy do wirusów bryłowych – ma 2 jedno wiciowe RNA. Jest to retrowirus, czyli ma zdolnośc do odwrotnej transkrypcji.

       

Zwykła transkrypcja – przepisanie informacji genetycznej z DNA na RNA

Odwrotna transkrypcja – przepisanie informacji genetycznej z RNA na DNA

Odwrotna transkrypcja potrzebna jest by wbudować się w DNA komórki żywicielskiej. Przechodzi na RNA (transkrypcja), żeby jego informacja genetyczna się ujawniła.

Możliwości zakażenia:

   ·         Krew (matka - dziecko)

   ·         Kontakt płciowy

Przez używania tych samych rzeczy zarazić się nie można! Jest to wirus który bardzo szybko ginie w środowisku. 

UKŁAD KRĄŻENIA

Serce

Leży w śródpiersiu, koniuszkiem skierowane ku lewej stronie.

Podstawą zwrócone ku górze i stronie prawej, koniuszkiem ku dołowi i stronie lewej.

Serce jest 4 jamiste i składa się z 2 przedsionków i 2 komór.

Koniuszek serca tworzy lewa komora.

Z komór wychodzą główne tętnice: z lewej – aorta, z prawej – pień płucny.

Ścianę serca budują 3 warstwy:

   ·         Nasierdzie – błona zbudowana z nabłonków i tkanki łącznej.

   ·         Śródsierdzie – mięsień sercowy; po lewej stronie jest grubsza, bo z lewej komory krew musi być tłoczona pod większym ciśnieniem.

   ·         Wsierdzie – najbardziej wewnętrzna błona serca pokryta nabłonkiem – śródbłonkiem.

W sercu, żyłach oraz naczyniach limfatycznych znajdują się zastawki które zapobiegają cofaniu się krwi.

Zastawki pomiędzy przedsionkami i komorami:

Po stronie prawej zbudowana jest z 3 płatków i nazywana jest trójdzielna.

Po stronie lewej zbudowana jest z 2 płatków i nazywana jest dwudzielna.

Pomiędzy komora prawą i pniem płucnym oraz komorą lewą i aortą są zastawki księżycowate.

Serce posiada własny układ rozrusznikowy i jest to układ przewodzący serca.

Pierwszy element rozrusznika to węzeł zatokowo przedsionkowy, wykształcił się z zatoki żylnej, on generuje impulsy nerwowe i przekazuje do kolejnego węzła, czyli przedsionkowo – komorowego. W przegrodzie międzykomorowej znajduje się pęczek włókien nazywany pęczek Hisa. Włókna rozchodzą się do mięśniówki obu komór i nazywają się włókna Purkyniego.

Cały ten układ przewodzący serca tworzą zmodyfikowane włókna mięśniowe – mięśnia sercowego.

Serce ma wielkość zaciśniętej pięści, jego rozmiar jest adekwatny do rozmiaru ciała.

Duży obieg krwi

Lewa komora -- > aorta -- > tętnice narządowe -- > sieć naczyń włosowatych narządów -- > żyły narządowe -- > żyła główna górna i dolna -- > przedsionek prawy

W obiegu dużym jest układ wrotny wątroby

Układ wrotny mówimy kiedy krew wpływa do narządu żyłą i wypływa żyłą. W przypadku układu wrotnego wątroby krew płynie żyłą wrotną wątroby od jelita, śledziony, żołądka, trzustki do wątroby. Tam pozostawia nadwyżki pokarmowe i substancje toksyczne, następnie żyła wątrobową z unormowaną ilością substancji odżywczych. Żył wątrobowa trafia do żyły głównej dolnej, a następnie przedsionka prawego.

Mały obieg krwi    

Prawa komora -- > pień płucny (tętnica główna) -- > 4 tętnice płucne (po2 do każdego płuca) -- > sieć naczyń włosowatych w pęcherzykach płucnych -- > 4 żyły płucne -- > przedsionek lewy

Sieć dziwna

O sieci dziwnej mówimy, gdy krew wpływa do narządu tętnicą i wypływa tętnicą. Przykładem takiego układu jest kłębuszek nerkowy. Krew wpływa tętniczką doprowadzającą, a wypływa odprowadzającą.

Zwykła ukrwienie – występuje najczęściej   

Mówimy o nim, gdy krew wpływa do narządu tętnicą, a wypływa żyłą np. pęcherzyk płucny, kosmek jelitowy, nerka.

Układ wieńcowy

Tętnica wieńcowa która odgałęzia się od aorty, trafia do serca. Układ ten dostarcza do serca tlen oraz pokarm.

Tory krwi

Żyły – wszystkie naczynia które doprowadzają krew do serca

Tętnice – wszystkie naczynia które odprowadzają krew z serca

Zarówno w tętnicach i żyłach może być krew natlenowaną i niedotrenowana.

Żyły i tętnice zbudowane są z takich samych warstw.

Różnice między żyłą i tętnicą:

- tętnice mają grubszą ścianę, bo tkanka łączna i mięśniówka są grubsze, bo panuje tam bardzo wysokie ciśnienie i muszą być wytrzymałe.

- w żyłach są zastawki kieszonkowate

- żyły mają większą średnice

- żyłami krew płynie do serca, tętnicami od serca.

GRUPY KRWI

Posiadacz grupy A

 Biorca: A, 0

Dawca: A,AB

Posiadacz grupy  B

Biorca: B, 0

Dawca: B, AB

Posiadacz grupy AB

Biorca: AB, A, B, 0

Dawca: AB

Posiadacz grupy 0

Biorca: 0

Dawca: 0, A, B, AB

Krew grupy 0 można przetoczyć każdemu.

Aglutynacja – zlepianie krwinek, następuje, gdy znajdują się razem antygen i pasujące do niego przeciwciała.

Posiadacz grupy AB to uniwersalny biorca. U ludzi razy białej dominują grupy A i 0, u rasy żółtej przeważają AB i B.

Znajomość grupy krwi jest potrzebna przy:

   ·         Transfuzji

   ·         W kryminalistyce

   ·         Ustalaniu ojcostwa (grupa krwi ojcostwa nie potwierdza, może to jedynie wykluczyć).

Czynnik Rh.

Rh – rhesus macacus – nazwa od małpy, u której po raz pierwszy go odkryto

O posiadaniu Rh+ decyduje gen dominujący, a o Rh- recesywny. Czynnik ten ma mniejsze znaczenie przy transfuzji. (0 Rh- to krew uniwersalna ).

Podczas rozwoju płodu może dojść do konfliktu serologicznego (serologia – nauka o krwi). Dochodzi do niego, gdy matka ma Rh-, a płód Rh+. Łożysko jest barierą dla erytrocytów. Erytrocyty z Rh- nie mają antygenów, a Rh+ mają w erytrocytach antygen Rh. Gdy matka jest w stanie infekcji to łożysko się rozszczelnia. Krwinki matki mogą przejść do płodu i odwrotnie. Krwinki płodowe wnoszą antygen Rh. Krew matki wytwarza glutaminy anty Rh. Wchodzą one do płodu i powodują aglutynacje, a krwinki aglutynowane ulegają rozkładowi. Płód może zginąć. Dziecko w okresie płodowym nie tworzy przeciwciał, dostaje je z łożyska lub z mleka. Płód nie jest w stanie zagrozić matce.

EKG

Pracę serca bada urządzenie, które zapisuje elektrokardiogram – zapis pracy elektrycznej serca. Zapis cyklu serca trwa 0,81s.

P – odpowiada skurczowi przedsionków. Stan depolaryzacji mięśni przedsionków na początku skurczu.

QRS – skórcz komór; stan depolaryzacji mięśni komór na początku skurczu komór.

T – rozkurcz komór (średnia wysokość). Stan ponownej polaryzacji mięśni komór na początku rozkurczu komór.

Cykl pracy serca

I.                    Skurcz przedsionków 0,11s (0,15s)

Kiedy mięsnie przedsionków kurczą się tzn. dostają impuls od węzła zatokowo – przedsionkowego. Ciśnienie krwi w przedsionkach rośnie powyżej ciśnienia krwi w komorach. Otwierają się zastawki (dwudzielna i trójdzielna) cała krew z przedsionków wpompowana jest do komór.

II.                  Skurcz komór 0,3s

Włókna Purkiniego pobudzają mięsnie komór. Kurczą się one i skurcz komór zwiększa  ciśnienie krwi w komorach powyżej ciśnienia krwi w tętnicach. Ciśnienie otwiera zastawki półksiężycowate. Cała krew z komór wpompowana jest to tętnic (z lewej do aorty z prawej do pnia płucnego).

III.                Pauza 0,4s

Rozkurcz komór (przedsionki od razu się rozkurczają, bezpośrednio po skurczu). Zamykają się zastawki półksiężycowate. Krew po mało sączy się do serca. W czasie pauzy zastawki przedsionkowo – komorowe są otwarte.

Tony serca  

Są to zjawiska akustyczne które towarzyszą pracy Seca. Spowodowane są zamykaniem zastawek.

I.                    Słabszy. Przy skurczu komór krew uderza o zastawki (dwudzielną i trójdzielną) i zamyka je.

II.                  Mocniejszy. Przy rozkurczu komór, krew będąca w tętnicach uderza o zastawki półksiężycowate i zamyka je

Choroby układu krążenia

Cholesterol: LDL – zły cholesterol (prawidłowy do 200); HDL – dobry cholesterol Funkcje: z ergosterolu tworzy się witamina D, tworzone są kwasy tłuszczowe, hormony sterydowe  (płciowe i kora nadnerczy) są tworzone.

    ·         Nadciśnienie i niedociśnienie (prawidłowe 120/80mm/Hg)

    ·         Miażdżyca – zły cholesterol LDL odkłada się na ścianach naczyń krwionośnych, wiąże Ca²⁺, zmniejsza się światło tętnic głównie więcowych i mózgu

    ·         Zawał – skutek miażdżycy , polega na śmierci fragmentu mięśnia sercowego, w skutek niedotlenienia i niedożywienia, spowodowane tym, że nie dociera pokarm i tlen z powodu zatkanych naczyń. Po obumarłej części w sercu powstaje łącznotkankowy zrost i EKG wykazuje, że był zawał.

    ·         Zator – fragmenty płytki miażdżycowej odrywają się i korkują naczynia krwionośne 

    ·         Udar – w mózgu znaczy tyle co zawał w sercu

    ·         Wylew – pęknięcie naczynia krwionośnego i wylew krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej. Rozkładająca się krew po wylewie powoduje rozkład mózgu. Po wylewie pomaga się przez trepanacje czaszki. Przyczyną wylewu jest choroba nadciśnieniowa lub zmiany ciśnienia.    

    ·         Choroba wieńcowa (choroba niedokrwienna serca) – jest to zmniejszenie światła naczyń wieńcowych przez odkładające się złogi tłuszczowców.

    ·         Anemia (niedokrwistość) – erytrocytów powinno być 4,5 – 5,5 mln/mm³ krwi, najwięcej jest u noworodków do 7 mln/ mm³. Niedobór erytrocytów może być spowodowany niedoborem witaminy B₁₂. Niedobór hemoglobiny może być spowodowany niedoborem żelaza.